Ana Caddedeki Dükkan

Obchod Na Korze

arsvFilm_QSTNTpxAQSWoUWyNUrSvThhRgPFPMmPa.jpg
Konu

Çek sinema adamları Jan Kadar ile Elmar Klos, Ana Caddedeki Dükkan adlı filmlerinde, Nazi işgali altındaki Çekoslovakya’da 1942 yılında küçük bir kasabada olup bitenleri anlatırken faşist bir yönetimin insan yaşantısında yol açtığı temel değişiklikleri ortaya koyuyor. Kasabanın ana caddesindeki minicik bir tuhafiye dükkanı, sorunun çözümlenişinde simge olarak kullanılır. Yaşlı, dul bir Yahudi kadına ait olan dükkan, avuç içi kadar bir yerdir. Rafları kutularla doludur; oysa savaş ve kıtlık kutuların içini çoktan boşaltmıştır. Günün birinde, kasabanın yerli faşist lideri, kayınbiraderi olan içe dönük, yoksul bir marangozu, dükkanı denetleyip karına el koymak üzere Yahudi kadının başına üstün ırktan denetçi yapar. Olup bitenleri anlayamamanın verdiği şaşkınlık içindeki kadın ile gerçeği sezen, ama siyasal gelişmelere omuz silkmekle yetinen marangoz arasındaki garip ilişki böyle başlar. Sağlayacağı maddi çıkar karşısında faşizmin aracı olmayı göze alan marangoz, ana caddedeki dükkanı ve dükkanın sahibi yarı sağır, yaşlı kadını tanıdıkça, kendisini yepyeni bir çatışmanın içinde bulur. Günlerini kadının eski mobilyalarını onarmakla ya da becerebildiği ölçüde ona yardım etmekle geçiren yoksul küçük adam, kadının saf ve doğal evreniyle faşizmin kendisini boyun eğmeye zorladığı yeni düzen arasında kaçınamadığı bir sorgulamaya sürüklenir. Faşist bir düzende olaylar geliştikçe sıradan insan için başkaları ile kendisi arasındaki çelişmeler de keskinleşir. Sokaklarda dolaşan yerli faşistlerin gülünçlüğü, ülkeyi Nazileştiren kişi için ana caddedeki alana dikilmekte olan biçimsiz anıtın gölgesi ve bütün bunların da üstünde olarak, faşizmin emekçi insana karşı otoriter ideolojisiyle vurmaya çalıştığı damga, sıradan insanda her an bir başka sorunu tomurcuklandırır. Yıllar yılı dost bildiği komşularına, salt başka bir ırktan geldikleri için faşizmin yaptığı zulüm ise bardağı taşıran son damla olur. Ali Gevgilili (Çağını Sorgulayan Sinema, Bağlam Yayınları, İstanbul, 1989)